mail: info{at}45dimpatras.gr

1η Σεπτέμβρη 1939 - το ρολόι του κόσμου κτυπά μεσάνυχτα. Η φασιστική Γερμανία εξαπολύει επίθεση στην Πολωνία. Αρχίζει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος.
28η Οκτωβρίου 1940 - Οι Ιταλοί σύμμαχοι του Χίτλερ ζητούν από τους Έλληνες «γην και ύδωρ». Η τότε Ελληνική Κυβέρνηση, κάτω από την πίεση της λαϊκής θέλησης απαντά στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι με γενική επιστράτευση. Η Ελλάδα παρασύρεται στη δύνη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Αρχίζει η σύγκρουση στην Αλβανία. Κάτω από αντίξοες συνθήκες ο ελληνικός στρατός μάχεται και κερδίζει νίκες. Η άμυνα γίνεται επίθεση. Οι ιταλικές ορδές απωθούνται 60 χιλιόμετρα μέσα στο Αλβανικό έδαφος. Ο αιφνιδιασμός πέτυχε. Η Σοφία Βέμπο που το όνομα της είναι δεμένο με αυτήν τη χρυσή σελίδα της εθνικής μας ιστορίας, η τραγουδίστρια της Νίκης, προκαλεί σκιρτήματα ενθουσιασμού με τα τραγούδια της που θυμίζουν ακόμα και σήμερα ανεπανάληπτες εποχές λαμπρής εποποιίας. Οι Γερμανοί έρχονται αποφασισμένοι να πετύχουν ό,τι δεν κατάφεραν οι σύμμαχοι τους. Η ελληνική άμυνα σπάει. Ο ανίκητος στρατός της Αλβανίας συνθηκολογεί. Κατηφόρισαν, με σκισμένα χιτώνια,
με παλιά ντουφέκια.
Δίχως ψωμί στο γυλιό, δίχως σφαίρες.
Μόνο με μικρά οργισμένα ποτάμια
κλείναν τα περάσματα πίσω τους.
Είχαν βαδίσει μήνες και μήνες πάνου
σ'άγνωοτες πέτρες, πάνου στο χιόνι μαζί
με τις ελιές τους και τ αμπέλια τους.
’λλος άφησε κει ένα πόδι, ένα χέρι
άλλος άφησε ένα μεγάλο κομμάτι απ την
ψυχή του,
καθένας κι έναν η πιότερους νεκρούς....
γράφει ο ποιητής Γ. Ρίτσος Στο βράχο της Ακρόπολης η γερμανική σημαία πληγώνει τις ψυχές των Ελλήνων.Ο φασισμός επιβάλλει την παρουσία του. Πείνα, στερήσεις, βασανιστήρια, εκτελέσεις προσπαθούν να κάμψουν το φρόνημα ενός λαού που «δε βολεύεται κάτω από ξένα βήματα».
Συγκροτούνται οι πρώτες αντιστασιακές ομάδες που αργότερα θα πάρουν παλλαϊκό χαρακτήρα. Θεριεύει η Εθνική Αντίσταση.
Το όραμα της Λευτεριάς γίνεται ορμητήριο ανταρτών που χτυπούν τον κατακτητή με κάθε τρόπο. Οι δρόμοι των πόλεων γεμίζουν με συνθήματα αγανάκτησης του λαού., Κάτω ο φασισμός
Οι κατακτητές αντιδρούν σπασμωδικά. Ομαδικές εκτελέσεις. Καλάβρυτα, Καισαριανή γίνονται τόποι θυσίας. Η λευτεριά κατακτάται με αίμα.
Οι Έλληνες ενώνουν τον αγώνα τους με τους λαούς όλου του κόσμου γεύτηκαν τη φασιστική κτηνωδία. 6 Ιούνη 1944 - Οι σύμμαχοι ανοίγουν το Δυτικό Μέτωπο, με την απόβαση της Νορμανδίας. Οι γερμανικές δυνάμεις κτυπιούνται σε Ανατολή και Δύση. 12 Οκτώβρη 1944 οι Γερμανοί υποχωρούν από την Αθήνα. Η γαλανόλευκη κυματίζει στην Ακρόπολη.
9 Μαΐου 1945 - Οι χιτλερικοί στρατηγοί υπογράφουν την χωρίς όρους συνθηκολόγηση, τα όπλα σιγούν. Οι λαοί πανηγυρίζουν. Ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος τελειώνει.
Απολογισμός - 50 εκατομμύρια νεκροί, 90 εκατομμύρια τραυματίες και 30 εκατομμύρια ανάπηροι. Αμέτρητες υλικές και ηθικές ζημίες. 50 χρόνια πέρασαν από τότε. Ο πόλεμος εξακολουθεί να δείχνει το σκληρό του πρόσωπο. Το αίτημα παραμένει ΕΙΡΗΝΗ Ποια αισθήματα;
Ποιος λόγος ;
Ποιο σωτήριο μήνυμα;
Ειδοποιήστε αυτούς τους στρατιώτες εκεί που τουφεκίζουν το αύριο.
Νικηφόρος Βρεττάκος

Η ιταλική επίθεση εκδηλώθηκε στις 5 το πρωί σε όλο το μήκος των ελληνοαλβανικών συνόρων. Την πρώτη ώρα οι Ιταλοί διέθεταν 100.000 άνδρες, άγνωστο αριθμό μελανοχιτώνων και κάμποσους στρατολογημένους Αλβανούς. Είχαν 135 πυροβολαρχίες και ένα τάγμα πολυβόλων, 150 άρματα μάχης και 18 ίλες ιππικού. Και υποστηρίζονταν από 400 αεροπλάνα. Απέναντί τους οι Έλληνες διέθεταν35.000 άνδρες με 40 πυροβολαρχίες. Και η ελληνική αεροπορία είχε 130 αεροπλάνα που έπρεπε να καλύπτουν ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.

Στο μέτωπο της παραλίας, οι Ιταλοί κατάφεραν να προχωρήσουν ως τον ποταμό Θύαμη, τον Καλαμά. Σε κάποιο σημείο τον πέρασαν. Κατάφεραν, να κυριεύσουν την ακριτική κωμόπολη Φιλιάτες και να μπουν στην Ηγουμενίτσα. Δεν μπόρεσαν να πάνε πιο κάτω, καθώς η ελληνική ανασύνταξη τους σταμάτησε.

Η γραμμή άμυνας έσπασε στα ανατολικά και οι Ιταλοί κατόρθωσαν να προωθηθούν βαθιά στο ελληνικό έδαφος, ως την περιοχή της Σαμαρίνας. Το Γενικό Επιτελείο το αποσιώπησε και η λογοκρισία απαγόρευσε την κοινοποίηση της κατάστασης. Ευτυχώς, οι εισβολείς σκάλωσαν στα απότομα βουνά και δεν τόλμησαν να προχωρήσουν, περιμένοντας την εξέλιξη στο κεντρικό μέτωπο, καθώς φοβήθηκαν μήπως κυκλωθούν.

Νύχτα, 29 του Οκτώβρη, όλοι οι Έλληνες βρίσκονταν στις προκαθορισμένες θέσεις τους, επανδρώνοντας κατά τα επιτελικά σχέδια τη γραμμή άμυνας που η μεραρχία είχε καθορίσει. Οι Ιταλοί έφτασαν εκεί πρωί 30του μήνα. Ήταν στο Καλπάκι και στη Γραμπάλα, που υψώνονται δεξιά κι αριστερά της δημοσιάς. Η γενική επίθεση των Ιταλών εκδηλώθηκε στις 4 το πρωί της 31 ης του Οκτώβρη. Οι Έλληνες τους άφησαν να πλησιάσουν αρκετά πριν να αρχίσουν τα πολυβόλα. Ως τη νύχτα, οι Ιταλοί δεν είχαν καταφέρει να κερδίσουν σπιθαμή. Και μετρούσαν βαριές απώλειες. Νέα γενική επίθεση αποκρούστηκε στις 2 του Νοέμβρη. Κι ακόμα μία, στις 5 του μήνα. Στις 8 ο Μουσολίνι αντικατέστησε τον στρατηγό Πράσκα.

Η σταθεροποίηση στο μέτωπο της παραλίας και η ιταλική συντριβή στο Καλπάκι στέρησαν τους εισβολείς από την «πορεία θριάμβου προς τα Ιωάννινα» που ονειρεύονταν. Το ηθικό τους έπεσε χαμηλά, ενώ των Ελλήνων υψωνόταν στα ουράνια. Στο ανατολικό μέτωπο ξεκίνησαν σποραδικές τοπικές αντεπιθέσεις. Ως τις 6 του Νοέμβρη, η περιοχή ως έξω από την Κόνιτσα είχε περιέλθει πάλι σε ελληνικά χέρια..

Στις 12του Νοέμβρη, το μέτωπο στην Ήπειρο ανέλαβε το Α' Σώμα Στρατού. Από τις 14 άρχισε αναγνωριστικές επιχειρήσεις. Τα σημάδια ήταν ευνοϊκά. Οί Ιταλοί έχαναν τις θέσεις τους τη μια μετά την άλλη. Στις 18 ξέσπασε σαρωτική η ελληνική αντεπίθεση. Η κραυγή «Αέρα» αντήχησε στις βουνοκορφές. Καθώς ξημέρωνε 19του Νοέμβρη, οι Ιταλοί βρίσκονταν στις θέσεις που κατείχαν πριν από τις 28 του Οκτώβρη. Και πια έπρεπε να τις υπερασπιστούν.

Στο παραλιακό μέτωπο, η ελληνική αντεπίθεση ξέσπασε σφοδρή. Οι Έλληνες μπήκαν στην Ηγουμενίτσα και τη βρήκαν παραδομένη στις φλόγες. Οι πολλοί κάτοικοι είχαν εκτελεστεί, ενώ άμαχοι είχαν συλληφθεί για να επιδειχθούν ως αιχμάλωτοι. Σαγιάδα, Πωγώνι και Φιλιάτες είχαν ακολουθήσει την ίδια μοίρα. Πόλεις και κωμοπόλεις είχαν καταστραφεί. Όμως οι Ιταλοί είχαν υποχωρήσει. Το τελευταίο τους προγεφύρωμα σε ελληνικό έδαφος, η συνοριακή κωμόπολη Φιλιάτες, απελευθερώθηκε στις 22

Η προέλαση του ελληνικού στρατού στο κεντρικό μέτωπο ήταν αρχικά πιο αργή.Νοέμβρη οι φαντάροι της 8ης μεραρχίας πήραν το Λεσκοβίκι. Μια μόνο λέξη στο ανακοινωθέν του ελληνικού επιτελείου: «Κορυτσά, Φιλιάται, Λεσκοβίκιον ελευθερώθηκαν σήμερα.

Η ελληνική επίθεση στο δεξιό μέτωπο εκδηλώθηκε στις 2 το μεσημέρι, 21 του Νοέμβρη. Το πρώτο ύψωμα πάρθηκε με την ξιφολόγχη. Το ίδιο και το δεύτερο. Οι Ιταλοί το ξαναπήραν και το ξανάχασαν. Το πρώτο χιόνι εμπόδιζε τη δράση. Όμως, ως τη νύχτα ολόκληρος ο ορεινός όγκος είχε πέσει στα ελληνικά χέρια. Οι Έλληνες συνέχισαν στο σκοτάδι. Ξημέρωμα 22 του Νοέμβρη, βρέθηκαν να 'χουν μπροστά τους τον κατήφορο της πλαγιάς. Και πουθενά ιταλική αντίσταση. Μόνο μια ατέλειωτη φάλαγγα κινιόταν από την Κορυτσά προς πιο βόρεια σημεία. Υποχωρούσαν. Νύχτωνε όταν στην πλαγιά, στα πόδια των Ελλήνων, φάνηκαν τα φώτα της Κορυτσάς. Οι στρατιώτες διατάχτηκαν να σταματήσουν. Προχωρούσαν 27 ώρες χωρίς σταματημό. Δεν γινόταν να εμφανιστούν σ' αυτό το χάλι στην πρώτη ελληνική πόλη της Βόρειας Ηπείρου που τύχαινε στο διαβατούς. Θα έμπαιναν ξεκούραστοι το επόμενο πρωί. Αλλά στην Κορυτσά τους περιμένανε. Διατάχτηκαν ένα τάγμα κι ένας λόχος να κυριεύσουν την πόλη. Ξεκίνησαν αγώνα δρόμου, ποιος θα είχε την τιμή να φτάσει πρώτος. Έφτασαν μαζί λίγο πριν από τις 6. Στην Κορυτσά γινόταν χαλασμός.

Αργά τη νύχτα, 30 του Νοέμβρη, από το Γενικό Επιτελείο Στρατού εκδόθηκε το «υπ' αριθμόν 35 Πολεμικόν Ανακοινωθέν». Αναφέρει: «Καθ' όλην την ημέραν συνεχίσθησαν αϊ επιθετικοί μας ενέργειαι. Τα στρατεύματα μας δια σκληρών αγώνων ανέτρεψαν εις πλείστα σημεία την πείσμονα αντίστασιν του εχθρού και εκέρδισαν έδαφος εις σημαντικόν βάθος. Εις το δεξιόν του μετώπου, τα προκεχωρημένα στοιχεία μας εισήλθον εις Πόγραδετς. Περιήλθαν εις χείρας μας έξι πυροβόλα, 50 πολυβόλα, σημαντικός αριθμός όλμων και παντοειδές υλικόν. Συνελάβομεν 15 αξιωματικούς και υπέρ τους 200 στρατιώτας αιχμαλώτους».

Στο κεντρικό μέτωπο, στην κοιλάδα του Αώου, η ελληνική προέλαση συνάντησε μεγάλες δυσκολίες, καθώς οι Ιταλοί είχαν τη δυνατότητα να παρατάξουν άρματα μάχης απέναντι στο ελληνικό πεζικό. Μελανοχίτωνες, τάγματα πυροβόλων και μονάδες από τις μεραρχίες Αλπινιστών Πουστερία και πεζικού Μοδένα ενίσχυαν τις ιταλικές οχυρώσεις. Οι μάχες εκεί κράτησαν μέρες. Στις 4του Δεκέμβρη, οι ελληνικές δυνάμεις ανέτρεψαν τις ιταλικές και πήραν τη στρατηγικής σημασίας Πρεμετή. Από τη στιγμή εκείνη, η επικοινωνία του αμαξιτού δρόμου Λεσκοβίκι :Κορυτσά ήταν ελεύθερη και ασφαλής για τους Έλληνες

Η διάσπαση του μετώπου στα δεξιά και το πάρσιμο του Πόγραδετς έσπειραν τον πανικό στους πολλούς. Η απελευθέρωση της Πρεμετής εξασφάλισε την άνετη επικοινωνία των ελληνικών δυνάμεων του κεντρικού μετώπου με αυτές του δυτικού. Η εξάρθρωση των Ιταλών θα ήταν πλήρης, αν εκκαθαριζόταν και ο δρόμος από την παραλία ως την Κακκαβιά, πριν από το Αργυρόκαστρο. Για να γίνει αυτό, έπρεπε να παρθούν οι ’γιοι Σαράντα. Οι Έλληνες που κινούνταν στο μέτωπο της παραλίας έκαμψαν την ιταλική αντίσταση και πέρασαν νικηφόρα τον ποταμό Μπίστριτσα. Στις 6 του Δεκέμβρη μπήκαν στους ’γιους Σαράντα. Βρήκαν την πόλη αδειανή, λεηλατημένη και πυρπολημένη. Οι Ιταλοί έφευγαν προς τα βόρεια.

Οι γεροντότεροι έβλεπαν για τρίτη φορά τον ελληνικό στρατό να απελευθερώνει την πόλη του Δελβίνου. Η σφοδρή προέλαση έφερε τον ελληνικό στρατό να εκκαθαρίζει τα γύρω και να μπαίνει στην πόλη στις 12 του Δεκέμβρη του 1940, στην προσπάθεια να αποκτήσει επαφή με τα τμήματα που κινούνταν προς το Αργυρόκαστρο. Οι Ιταλοί προτίμησαν να υποχωρήσουν προς τη Χείμαρρο.

Η κατάληψη της Πρεμετής από τους Έλληνες έφερε τον πανικό στους Ιταλούς. Την ίδια εκείνη μέρα, 4 του Δεκέμβρη, εγκατέλειψαν το Αργυρόκαστρο για να μην αποκοπούν, καθώς η ελληνική προέλαση στην κοιλάδα του Αώου ξαφνικά άρχισε να εκδηλώνεται με μεγάλη ταχύτητα. Όμως ο ελληνικός στρατός δεν μπήκε αμέσως στην πόλη. Οι Ιταλοί επέστρεψαν, πήραν το υλικό που είχαν εγκαταλείψει, έκαψαν την πόλη, συνέλαβαν ομήρους κι αντιστάθηκαν όταν εκδηλώθηκε η ελληνική επίθεση. Η αντίσταση τους κάμφθηκε την ίδια μέρα. Ο ελληνικός στρατός μπήκε στην πόλη, ενώ οι . Ιταλοί υποχώρησαν προς το Τεπελένι.

Η ανασύνταξη των ελληνικών δυνάμεων στο κεντρικό μέτωπο και η αποκατάσταση του βόρειου δρόμου που οδηγεί από το Αργυρόκαστρο στο Τεπελένι πήραν μέρες, δίνοντας στους Ιταλούς τον χρόνο να οργανωθούν. Οι μάχες μπροστά στο Τεπελένι ξέσπασαν στις 18του Δεκέμβρη. Οι Ιταλοί αμύνθηκαν σθεναρά αλλά είχαν τρομερές απώλειες. Οι Έλληνες πολεμούσαν με τιτάνια ορμή. Χίλιοι στρατιώτες της ιταλικής μεραρχίας με τον βαρύγδουπο τίτλο «Λύκοι της Τοσκάνης» παραδόθηκαν. Οι μάχες κόπασαν την παραμονή των Χριστουγέννων. Οι ελληνικές επιτυχίες όμως δεν είχαν επιστέγασμα το πάρσιμο της πόλης.

Δέκα ημέρες και δέκα νύχτες κράτησε η μάχη της Χειμάρρας. Οι Ιταλοί την είχαν οχυρώσει και χρησιμοποίησαν για την άμυνα της τανκς, αεροπορία, πυροβολικό και πεζικό. Στην παραλία οι Ιταλοί είχαν φράξει το στενό της Παπαθιάς με αλλεπάλληλες αμυντικές γραμμές. Οι Έλληνες αποκρούστηκαν στις 15 του μήνα. Εκαναν τρεις μέρες κι έχασαν 370 άνδρες ώσπου να πάρουν ένα λόφο. Όταν, στις 19, πάρθηκε στο εσωτερικό το διάσελο του Κούτσι, οι Ιταλοί της Παπαθιάς κυκλώθηκαν. Στις 20 υποχώρησαν στην παραλία. Στις 21 παραδόθηκαν. Κούτσι και Παπαθιά τους στοίχισαν 900 αιχμάλωτους, 300 νεκρούς, πυροβόλα, όλμους και τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών που «εξόπλισαν» τον ελληνικό στρατό. Στις 22του Δεκέμβρη, «πεζοπορούντες επί δεκάωρον», όπως ανέφερε ο σημαιοφόρος του ναυτικού Πυρρός Σπυρομήλιος, οι Έλληνες μπήκαν στην πόλη «γενόμενοι δεκτοί υπό των κατοίκων με έξαλλον ενθουσιασμόν». Ο σημαιοφόρος ύψωσε την ελληνική σημαία και ξεκίνησε . νέα πορεία, βορειότερα. Ο βαρύς χειμώνας σταμάτησε την προέλαση. Οι Ιταλοί οχυρώθηκαν στον Αυλώνα.

Το ελληνικό υποβρύχιο «Παπανικολής» με κυβερνήτη τον πλωτάρχη Ιατρίδη φώλιαζε σε μια σπηλιά σ' ένα από τα ακατοίκητα νησάκια της Λευκάδας. Νύχτα, 23 του Δεκέμβρη, το περισκόπιο του έπιασε μιαν ιταλική βενζινάκατο να πλέει δίχως συνοδεία προς το λιμάνι του Αυλώνα. Αναδύθηκε. Οι πέντε Ιταλοί παραδόθηκαν. Ο πλωτάρχης τους ανέκρινε κι έμαθε το θαλασσινό <·μονοπάτι» που οδηγούσε στον Αυλώνα ανάμεσα από τις ποντισμένες νάρκες. Μεσημέρι 24 του Δεκέμβρη, το περισκόπιο του έπιασε μια νηοπομπή από δώδεκα μεταγωγικά και τρία αντιτορπιλικά που κατευθυνόταν στον Αυλώνα. Το υποβρύχιο πήρε πλάγια θέση, αναδύθηκε κι εξαπέλυσε τρεις τορπίλες, που χτύπησαν ισάριθμα μεταγωγικά και τα βύθισαν.

Χιονισμένα και κρύα πέρασαν τα Χριστούγεννα στα βουνά. Το ξημέρωμα, 6.45', πριν να φέξει, δόθηκε το σύνθημα της επίθεσης. Με την ξιφολόγχη και Χωρίς προπαρασκευήπυροβολικού, οι άνδρες χύθηκαν στα παγωμένα βουνά. Σε μια ώρα πήραν το ύψωμα 1292. Σ άλλες έξι, το Μάλι Σεβράνιν. Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς κηρύχθηκε ημέρα ξεκούρασης. Τη νύχτα δεν υπήρχε ρεβεγιόν. Με την κουραμάνα να εξακολουθεί στο ένα όγδοο της μερίδας των πρώτων ημερών και τη διαταγή «Νωρίς όλοι για ύπνο», οι μαχητές καταλάβαιναν πως ο ερχομός του καινούργιου χρόνου θα συνδυαζόταν με έφοδο. Την Πρωτοχρονιά, με χιόνι, η επίθεση ξανάρχισε σ' όλο το μέτωπο.

Στις αρχές του Μάρτη, ο ίδιος ο Μπενίτο Μουσολίνι έφτασε στην Αλβανία για να παρακολουθήσει από κοντά τις επιχειρήσεις. Κύριος στόχος, η διάσπαση του μετώπου σε μια γραμμή έξι χιλιομέτρων, από την Γκλάβα στο Μπούμπεσι, με κύριο βάρος την περιοχή της Τρεμπεσίνας. Την επιχείρηση είχε αναλάβει το όγδοο ιταλικό σώμα στρατού, που έριξε στη μάχη τέσσερις μεραρχίες και δυο τάγματα μελανοχιτώνων, κρατώντας άλλες δύο σε εφεδρεία. Απέναντι τους, η πρώτη ελληνική μεραρχία που πολεμούσε συνεχώς, χωρίς σταμάτημα, από την αρχή της εκστρατείας. Η πολυδιαφημισμένη «Εαρινή Επίθεση» των Ιταλών ' ξέσπασε" στις 9 του Μάρτη του 1941 σε όλη τη γραμμή του μετώπου. Στις 26 του Μάρτη ο απολογισμός ήταν τραγικός; Δώδεκα ιταλικές μεραρχίες με άφθονα εφόδια είχαν ριχτεί σε έξι πεινασμένες και ξεθεωμένες ελληνικές και δεν πήραν ούτε σπιθαμή εδάφους. 11 μέρες αργότερα, οι Γερμανοί κήρυξαν τον πόλεμο στην Ελλάδα.

Η ιστοσελίδα αποτελεί προσφορά στους μαθητές του Δημοτικού σχολείου
Σας ευχαριστούμε που συμβάλετε ώστε να γίνει καλύτερο το 45dimpatras.gr