mail: info{at}45dimpatras.gr

Υπάρχουν «δίσεκτα» δευτερόλεπτα;

Η απάντηση είναι «ναι», συμβαίνει κάτι όπως και με τα χρόνια, αλλά για να καταλάβουμε το γιατί πρέπει να ξεκινήσουμε από κάπως πιο μακριά. Λόγω της ακανόνιστης περιστροφής της Γης θεωρήθηκε ότι όπως ήταν δεν μπορούσε να θεωρηθεί ένα αξιόπιστο «ρολόι». Φεβρουάριο και Νοέμβριο η διάρκεια της ημέρας, αυτό που λέμε «εικοσιτετράωρο», από μεσημέρι σε μεσημέρι δηλαδή, μπορεί να διαφέρει από το συνηθισμένο ακόμη και 15 ολόκληρα λεπτά. Αυτό διότι η τροχιά της είναι ελλειπτική και στη διάρκεια του δικού μας χειμώνα, όταν είναι πιο κοντά στον Ηλιο, έχει μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι στη διάρκεια του καλοκαιριού. Ο άξονάς της επιπλέον έχει και μια κλίση 23,5 μοιρών σε σχέση με το επίπεδο στο οποίο κινείται γύρω από τον Ηλιο. Ετσι ορίστηκε η «μέση ηλιακή ημέρα» ως ο μέσος όρος της διάρκειας όλων των ημερών του έτους. Αν όμως μετρήσουμε τις διαδοχικές εμφανίσεις ενός μακρινού άστρου, τα προηγούμενα ελαττώματα στην κίνηση του πλανήτη μας ελαχιστοποιούνται και έτσι παίρνουμε μια πιο σταθερής διάρκειας ημέρα, την «αστρική ημέρα», που είναι περίπου 4 λεπτά μικρότερη της μέσης ηλιακής ημέρας. Ενα έτος, με τις τέσσερις γνωστές εποχές, που λέγεται και τροπικό έτος, έχει 365,2422 μέσες ηλιακές ημέρες, ενώ στο αστρικό έτος χωρούν 365,2564 μέσες ηλιακές ημέρες, άρα αυτό είναι κατά 20 λεπτά μικρότερο. Το 1967 η διάρκεια του δευτερολέπτου ορίστηκε ως ο χρόνος που περνάει για να γίνουν 9 192 631 770 ταλαντώσεις σε ένα ατομικό ρολόι με καίσιο. Αυτό όμως δεν λύνει εντελώς το πρόβλημα, αφού η ακανόνιστη περιστροφή της Γης δεν επιτρέπει η κάθε ημέρα να έχει την ίδια και γνωστή από πριν διάρκεια. Υπάρχουν λοιπόν οι «φύλακες του χρόνου» στην International Earth Rotation Service με έδρα το Παρίσι στη Γαλλία και, όταν χρειάζεται, προσθέτουν ή αφαιρούν ένα «δίσεκτο» δευτερόλεπτο (leap second) στο τελευταίο λεπτό του Δεκεμβρίου ή του Ιουνίου! Στα πιο πολλά έτη χρειάζεται διόρθωση· το 1972 μάλιστα, που ήταν και δίσεκτο, προστέθηκαν δύο δευτερόλεπτα και είναι το πιο μεγάλο σε διάρκεια έτος των μοντέρνων καιρών!
Η ιστοσελίδα αποτελεί προσφορά στους μαθητές του Δημοτικού σχολείου
Σας ευχαριστούμε που συμβάλετε ώστε να γίνει καλύτερο το 45dimpatras.gr